{"id":2348,"date":"2021-09-29T23:10:27","date_gmt":"2021-09-29T16:10:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/?p=2348"},"modified":"2021-09-30T21:55:52","modified_gmt":"2021-09-30T14:55:52","slug":"do-doc-dong-hau-dang-tien-dong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/?p=2348","title":{"rendered":"\u0110\u00f4 \u0110\u1ed1c \u0110\u00f4ng H\u1ea7u \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;3.22&#8243;][et_pb_row _builder_version=&#8221;3.25&#8243; background_size=&#8221;initial&#8221; background_position=&#8221;top_left&#8221; background_repeat=&#8221;repeat&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;3.25&#8243; custom_padding=&#8221;|||&#8221; custom_padding__hover=&#8221;|||&#8221;][et_pb_text _builder_version=&#8221;3.27.4&#8243; background_size=&#8221;initial&#8221; background_position=&#8221;top_left&#8221; background_repeat=&#8221;repeat&#8221; inline_fonts=&#8221;Abel&#8221;]<!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p>\u00a0(N\u1ed9i dung b\u00e0i vi\u1ebft d\u1ef1a tr\u00ean b\u00e0i c\u1ee7a Lan Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u0103ng tr\u00ean Website B\u1ea3o t\u00e0ng L\u1ecbch s\u1eed qu\u1ed1c gia ng\u00e0y 30\/09\/2015\u00a0\u00a012:12\u00a0)<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:preformatted --><\/p>\n<h4>\u00a0 \u00a0 \u00a0 Ng\u1ecdc H\u1ed3i \u2013 \u0110\u1ed1ng \u0110a l\u00e0 hai chi\u1ebfn th\u1eafng oanh li\u1ec7t nh\u1ea5t, gi\u1eef vai tr\u00f2 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh th\u1eafng l\u1ee3i cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Thanh n\u0103m 1788 &#8211; 1789, Quang Trung Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 tr\u1ef1c ti\u1ebfp ch\u1ec9 huy tr\u1eadn Ng\u1ecdc H\u1ed3i. Nh\u01b0ng d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o chung c\u1ee7a Quang Trung, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ec9 huy qu\u00e2n \u0111\u1ed9i T\u00e2y S\u01a1n l\u1eadp n\u00ean chi\u1ebfn c\u00f4ng \u0110\u1ed1ng \u0110a l\u1ecbch s\u1eed?<\/h4>\n<p><span style=\"color: #090b0d;\" class=\"has-inline-color\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Qua m\u1ed9t s\u1ed1 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c di v\u1eadt g\u1ed1c \u0111\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0 thu th\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 t\u01b0 li\u1ec7u cho ph\u00e9p x\u00e1c minh m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c Quang Trung giao cho tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u0111\u00e1nh th\u1eafng tr\u1eadn \u0110\u1ed1ng \u0110a l\u00e0\u00a0<em>\u0110\u00f4 \u0110\u1ed1c \u0110\u00f4ng H\u1ea7u \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng.<\/em><\/span><\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:image {\"align\":\"center\",\"id\":2349,\"sizeSlug\":\"full\",\"linkDestination\":\"none\"} --><\/p>\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"360\" height=\"480\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.tocdangnonnuoc.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Dang-Tien-Dong.jpg?resize=360%2C480&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-2349\" scale=\"0\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.tocdangnonnuoc.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Dang-Tien-Dong.jpg?w=360&amp;ssl=1 360w, https:\/\/i0.wp.com\/www.tocdangnonnuoc.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Dang-Tien-Dong.jpg?resize=225%2C300&amp;ssl=1 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00a0<span style=\"font-size: 19px;\">\u00a0<\/span><em style=\"font-size: 19px;\">T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng (ch\u00f9a Tr\u0103m gian &#8211; H\u00e0 T\u00e2y). Ngu\u1ed3n: Internet<\/em><\/p>\n<\/figure>\n<\/div>\n<p><!-- \/divi:image --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p><span style=\"color: #101010;\" class=\"has-inline-color\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Gia ph\u1ea3 c\u00e1c chi h\u1ecd \u0110\u1eb7ng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 b\u1ed9\u00a0<em>\u0110\u1eb7ng gia ph\u1ed5 h\u1ec7 to\u00e0n ch\u1ec9nh th\u1ef1c l\u1ee5c\u00a0<\/em>g\u1ed3m 6 quy\u1ec3n do ch\u00ednh \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng bi\u00ean so\u1ea1n v\u00e0o \u0111\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0 Ng\u00f4 Th\u00ec Nh\u1eadm \u0111\u1ec1 t\u1ef1a<\/span>.<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p><span style=\"color: #090909;\" class=\"has-inline-color\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u0110<\/span><span class=\"has-inline-color has-black-color\">\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng sinh ng\u00e0y 2 th\u00e1ng 5 n\u0103m M\u1eadu Ng\u1ecd (1738), qu\u00ea \u1edf l\u00e0ng L\u01b0\u01a1ng X\u00e1, nay thu\u1ed9c x\u00e3 T\u00e2m \u0110i\u1ec1n, huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, H\u00e0 N\u1ed9i, l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f5 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n, thu\u1ed9c chi tr\u01b0\u1edfng d\u00f2ng h\u1ecd \u0110\u1eb7ng<\/span>.<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p><span style=\"color: #050d11;\" class=\"has-inline-color\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng l\u00e0 con trai th\u1ee9 t\u00e1m c\u1ee7a D\u00e2n Qu\u1eadn c\u00f4ng \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn C\u1ea9m v\u00e0 b\u00e0 v\u1ee3 l\u1ebd th\u1ee9 n\u0103m Ph\u1ea1m Th\u1ecb Y\u1ebfn. V\u00e0o th\u1eddi L\u00ea &#8211; M\u1ea1c, c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng quan l\u1ea1i, t\u01b0\u1edbng so\u00e1i cao c\u1ea5p, gi\u1eef nhi\u1ec1u ch\u1ee9c quan trong tri\u1ec1u, ngo\u00e0i tr\u1ea5n. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u T\u00e2y S\u01a1n phong \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng Th\u1ed1ng v\u0169 Th\u1eafng v\u1ec7 thi\u00ean h\u00f9ng hi\u1ec7u, V\u1ec7 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1ea5n th\u1ee7 hai x\u1ee9 Thanh H\u00f3a v\u00e0 Ngh\u1ec7 An. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c M\u01b0u ho\u1eb7c \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u00f4ng<\/span>.<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 T<span style=\"color: #101010;\" class=\"has-inline-color\">hu\u1ed9c m\u1ed9t d\u00f2ng h\u1ecd th\u1ebf phi\u1ec7t, xu\u1ea5t th\u00e2n trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh qu\u00fd t\u1ed9c nh\u01b0ng \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng sinh ra v\u00e0 l\u1edbn l\u00ean v\u00e0o l\u00fac \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111ang \u0111\u1ea7y nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng<\/span>.<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p><span style=\"color: #0d0d0d;\" class=\"has-inline-color\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0N\u0103m K\u1ef7 T\u1ef5 (1749), khi<\/span> m\u1edbi 12 tu\u1ed5i, \u00f4ng \u0111\u00e3 m\u1ed3 c\u00f4i cha. M\u01b0\u1eddi n\u0103m sau, n\u0103m K\u1ef7 M\u00e3o (1759), m\u1eb9 \u00f4ng c\u0169ng qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p><span style=\"color: #0f0f0f;\" class=\"has-inline-color\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0S\u1edbm ph\u1ea3i ch\u1ee9ng ki\u1ebfn bi\u1ebft bao c\u1ea3nh \u0111\u1ed5 n\u00e1t, t\u00e0n t\u1ea1 c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 phong ki\u1ebfn L\u00ea \u2013 Tr\u1ecbnh, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng l\u1ea7m than, c\u1ef1c kh\u1ed5 c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh c\u1ee7a n\u00f4ng d\u00e2n \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i \u0111ang l\u00e0m lung lay t\u1eadn n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u01a1 \u0111\u1ed3 th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a vua L\u00ea ch\u00faa Tr\u1ecbnh, \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng mu\u1ed1n t\u00ecm cho m\u00ecnh m\u1ed9t l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111em t\u00e0i n\u0103ng, s\u1ee9c l\u1ef1c ra ph\u1ee5c v\u1ee5 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 c\u00e1c s\u0129 phu B\u1eafc H\u00e0 s\u1edbm th\u1ea5y nh\u1eefng s\u1ee9c m\u1ea1nh m\u1edbi \u1edf phong tr\u00e0o T\u00e2y S\u01a1n.<\/span><\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p><span style=\"color: #0d0d0d;\" class=\"has-inline-color\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0N\u0103m 1787, \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng l\u1eb7n l\u1ed9i v\u00e0o t\u1eadn Qu\u1ea3ng Nam t\u00ecm g\u1eb7p Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec7n Hu\u1ec7 phong l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1ed3ng tri, t\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng L\u0129nh h\u1ea7u, tr\u1ea5n th\u1ee7 x\u1ee9 Thanh H\u00f3a. Trong s\u1eafc phong \u00f4ng l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c hi\u1ec7n c\u00f2n l\u01b0u gi\u1eef b\u1edfi d\u00f2ng h\u1ecd \u0110\u1eb7ng \u1edf Tam \u0110i\u1ec1n, Ch\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 c\u00f3 ghi: \u201cC\u00f3 kh\u00ed kh\u00e1i c\u1ee7a tr\u01b0\u1ee3ng phu, t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a nam t\u1eed, \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m quan g\u1eb7p g\u1ee1, d\u1ef1ng n\u00ean c\u00f4ng l\u1edbn vua t\u00f4i, sau tr\u01b0\u1edbc b\u00e1o \u0111\u1ec1n kh\u00f4ng qu\u00ean \u0111i\u1ec1u hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a k\u1ebb s\u0129 trong n\u01b0\u1edbc, qua m\u00f9a \u0111\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t nh\u01b0 c\u00e2y t\u00f9ng l\u00fac gi\u00e1 r\u00e9t\u2026<\/span>&#8220;<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p><span style=\"color: #121212;\" class=\"has-inline-color\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Cu\u1ed1i n\u0103m M\u1eadu Th\u00e2n (1788), qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c M\u00e3n Thanh tr\u00e0n sang Th\u0103ng Long. Qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n \u1edf B\u1eafc H\u00e0 ph\u1ea3i t\u1ea1m r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef ph\u00f2ng tuy\u1ebfn Tam \u0110i\u1ec7p \u2013 Bi\u1ec7n S\u01a1n. V\u00f9ng \u0111\u1ea5t Thanh H\u00f3a tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ecba b\u00e0n chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c quan tr\u1ecdng. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u1eb1m ngay sau ph\u00f2ng tuy\u1ebfn c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i T\u00e2y S\u01a1n, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi v\u00f9ng ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ee7a \u0111\u1ecbch. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 v\u00f9ng c\u1ef1c b\u1eafc h\u1eadu ph\u01b0\u01a1ng an to\u00e0n c\u1ee7a qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n. V\u1edbi c\u01b0\u01a1ng v\u1ecb l\u00e0 tr\u1ea5n th\u1ee7 x\u1ee9 Thanh H\u00f3a, \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n c\u00f9ng Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf x\u00e2y d\u1ef1ng h\u1ec7 th\u1ed1ng ph\u00f2ng th\u1ee7 tr\u00ean \u0111\u1ea5t Thanh H\u00f3a v\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u1ea1i qu\u00e2n c\u1ee7a Quang Trung k\u00e9o ra ph\u1ea3n c\u00f4ng<\/span>.<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p><span style=\"color: #0b0b0b;\" class=\"has-inline-color\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m K\u1ef7 D\u1eadu (1789), trong chi\u1ebfn d\u1ecbch \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i qu\u00e2n Thanh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, khi t\u1eeb Tam \u0110i\u1ec7p \u2013 Bi\u1ec7n S\u01a1n m\u1edf cu\u1ed9c t\u1eadp k\u00edch chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng kinh th\u00e0nh Th\u0103ng Long, Quang Trung \u0111\u00e3 giao cho \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng ch\u1ec9 huy \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ti\u00ean phong ti\u1ebfn ra b\u1ea5t ng\u1edd t\u1eadp k\u00edch ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u1ed3n \u0110\u1ed1ng \u0110a. M\u1edd s\u00e1ng ng\u00e0y 5 th\u00e1ng Gi\u00eang, t\u1ebft K\u1ef7 D\u1eadu (1789), khi Quang Trung ch\u1ec9 huy \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ch\u1ee7 l\u1ef1c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n Ng\u1ecdc H\u1ed3i \u1edf ph\u00eda Nam Th\u0103ng Long th\u00ec \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng, theo k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a Quang Trung, ch\u1ec9 huy m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n theo con \u0111\u01b0\u1eddng \u201cth\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o\u201d qua Ph\u00f3 C\u00e1t ra Nho Quan (Ninh B\u00ecnh) r\u1ed3i xuy\u00ean qua Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c (nay thu\u1ed9c Ch\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, H\u00e0 N\u1ed9i) ti\u1ebfn ra \u0110\u1ed1ng \u0110a. Con \u0111\u01b0\u1eddng \u201cth\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o\u201d \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb l\u00e2u trong l\u1ecbch s\u1eed, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 XVIII th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u1eafc ngh\u1ebdn kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec th\u1ebf qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n ph\u1ea3i m\u1edf l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i nh\u1eb1m con \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1eafn nh\u1ea5t, t\u1ea1o th\u1ebf b\u1ea5t ng\u1edd \u0111\u00e1nh s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea1i b\u1ea3n doanh c\u1ee7a gi\u1eb7c.<\/span><\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p><span style=\"color: #121212;\" class=\"has-inline-color\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0G\u1ea7n s\u00e1ng ng\u00e0y m\u1ed3ng 5 t\u1ebft K\u1ef7 D\u1eadu, nh\u00e2n l\u00fac tr\u1eddi c\u00f2n t\u1ed1i, qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e3 \u00e1p s\u00e1t \u0111\u1ed3n \u0110\u1ed1ng \u0110a, r\u1ed3i b\u1ea5t ng\u1edd ti\u1ebfn c\u00f4ng v\u00e0o doanh tr\u1ea1i gi\u1eb7c. B\u1eb1ng s\u1ef1 ph\u1ed1i h\u1ee3p ch\u1eb7t ch\u1ebd gi\u1eefa s\u1ee9c t\u1ea5n c\u00f4ng d\u0169ng m\u00e3nh c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i T\u00e2y S\u01a1n v\u1edbi s\u1ef1 n\u1ed5i d\u1eady c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i m\u1ed9t c\u00e1ch nhanh ch\u00f3ng. Tr\u1eadn \u0111\u00e1nh m\u1edf \u0111\u1ea7u v\u00e0o l\u00fac canh t\u01b0 v\u00e0 k\u1ebft th\u00fac khi tr\u1eddi c\u00f2n ch\u01b0a s\u00e1ng r\u00f5. Sau khi ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u1ed3n \u0110\u1ed1ng \u0110a, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ti\u00ean phong v\u01b0\u1ee3t c\u1eeda \u00f4 Th\u1ecbnh Quang, tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh Th\u0103ng Long. R\u1ed3i nh\u01b0 m\u1ed9t m\u0169i dao nh\u1ecdn, qu\u00e2n ti\u00ean phong c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng ti\u1ebfn th\u1eb3ng v\u1ec1 ph\u00eda cung T\u00e2y Long (v\u00f9ng g\u1ea7n nh\u00e0 h\u00e1t l\u1edbn H\u00e0 N\u1ed9i ng\u00e0y nay), t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed1i uy hi\u1ebfp h\u1ebft s\u1ee9c b\u1ea5t ng\u1edd \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1i b\u1ea3n doanh c\u1ee7a T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb<\/span>.<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0M\u0169i ti\u1ebfn c\u00f4ng tr\u1ef1c di\u1ec7n nh\u01b0 v\u0169 b\u00e3o c\u1ee7a \u0111\u1ea1o quan ch\u1ee7 l\u1ef1c do Quang Trung tr\u1ef1c ti\u1ebfp ch\u1ec9 huy \u1edf m\u1eb7t Nam Th\u0103ng Long c\u00f9ng v\u1edbi m\u0169i t\u1ea5n c\u00f4ng vu h\u1ed3i th\u1ecdc s\u00e2u b\u1ea5t ng\u1edd s\u1eafc b\u00e9n do \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng \u1edf m\u1eb7t T\u00e2y Nam \u0111\u00e3 gi\u00e1ng m\u1ed9t \u0111\u00f2n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1eadp tan cu\u1ed9c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a qu\u00e2n Thanh, bu\u1ed9c T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb v\u00e0 b\u1ecdn t\u00e0n qu\u00e2n ph\u1ea3i th\u00e1o ch\u1ea1y th\u1ea3m h\u1ea1i.<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Sau chi\u1ebfn th\u1eafng vang d\u1ed9i n\u00e0y, Quang Trung Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 v\u00e0o th\u00e0nh Th\u0103ng Long v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u00e3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u d\u0169ng c\u1ea3m v\u00e0 l\u1eadp c\u00f4ng xu\u1ea5t s\u1eafc. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng l\u00e0ng L\u01b0\u01a1ng X\u00e1, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ef1c \u1ea5p v\u0129nh vi\u1ec5n. C\u00e1c kho\u1ea3n ngh\u0129a v\u1ee5 \u0111\u1ed1i v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u01b0 t\u00f4 thu\u1ebf v\u00e0 binh d\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb.<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Sau khi \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n gi\u1eb7c ngo\u1ea1i x\u00e2m, \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng c\u00f2n gi\u1eef nhi\u1ec1u ch\u1ee9c v\u1ee5 quan tr\u1ecdng trong ch\u00ednh quy\u1ec1n T\u00e2y S\u01a1n, ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u00f4ng s\u1ee9c v\u00e0o c\u00f4ng cu\u1ed9c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Trong th\u1eddi Quang To\u1ea3n (1792-1802), \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng Th\u1ed1ng v\u0169 Th\u1eafng v\u1ec7 thi\u00ean h\u00f9ng hi\u1ec7u.<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng m\u1ea5t ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 4, t\u1ea1i qu\u00ea nh\u00e0 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n. M\u1ed9 \u00f4ng t\u00e1ng \u1edf x\u1ee9 \u0110\u00f4ng Tr\u00ea, nay thu\u1ed9c th\u00f4n \u0110\u1ea7m \u0110\u1ec1n, x\u00e3 \u0110\u1ea1i Y\u00ean, huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph {\"align\":\"right\"} --><\/p>\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>Lan Ph\u01b0\u01a1ng<\/strong>\u00a0(t\u1ed5ng h\u1ee3p)<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p>T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p>&#8211; PGS.TS Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n D\u0169ng (2013),\u00a0<em>Danh t\u01b0\u1edbng trong l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam,\u00a0<\/em>Nxb Khoa h\u1ecdc X\u00e3 H\u1ed9i.<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph --><\/p>\n<p>&#8211; Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Thu\u1ea7n (2012),\u00a0<em>Danh t\u01b0\u1edbng Vi\u1ec7t Nam,\u00a0<\/em>t\u1eadp 3, Nxb Th\u1eddi \u0110\u1ea1i.<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --> <!-- divi:paragraph {\"align\":\"right\"} --><\/p>\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>B\u1ea3o t\u00e0ng L\u1ecbch s\u1eed qu\u1ed1c gia<\/strong><\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph -->[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;3.22&#8243;][et_pb_row _builder_version=&#8221;3.25&#8243; background_size=&#8221;initial&#8221; background_position=&#8221;top_left&#8221; background_repeat=&#8221;repeat&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;3.25&#8243; custom_padding=&#8221;|||&#8221; custom_padding__hover=&#8221;|||&#8221;][et_pb_text _builder_version=&#8221;3.27.4&#8243; background_size=&#8221;initial&#8221; background_position=&#8221;top_left&#8221; background_repeat=&#8221;repeat&#8221; inline_fonts=&#8221;Abel&#8221;] \u00a0(N\u1ed9i dung b\u00e0i vi\u1ebft d\u1ef1a tr\u00ean b\u00e0i c\u1ee7a Lan Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u0103ng tr\u00ean Website B\u1ea3o t\u00e0ng L\u1ecbch s\u1eed qu\u1ed1c gia ng\u00e0y 30\/09\/2015\u00a0\u00a012:12\u00a0) \u00a0 \u00a0 \u00a0 Ng\u1ecdc H\u1ed3i \u2013 \u0110\u1ed1ng \u0110a l\u00e0 hai chi\u1ebfn th\u1eafng oanh li\u1ec7t nh\u1ea5t, gi\u1eef vai tr\u00f2 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"<!-- wp:paragraph -->\n<p>&nbsp;(N\u1ed9i dung b\u00e0i vi\u1ebft d\u1ef1a tr\u00ean b\u00e0i c\u1ee7a Lan Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u0103ng tr\u00ean Website B\u1ea3o t\u00e0ng L\u1ecbch s\u1eed qu\u1ed1c gia ng\u00e0y 30\/09\/2015&nbsp;&nbsp;12:12&nbsp;)<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:preformatted -->\n<pre class=\"wp-block-preformatted\">\u00a0          <span class=\"has-inline-color has-black-color\">Ng\u1ecdc H\u1ed3i \u2013 \u0110\u1ed1ng \u0110a l\u00e0 hai chi\u1ebfn th\u1eafng oanh li\u1ec7t nh\u1ea5t, gi\u1eef vai tr\u00f2 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh th\u1eafng l\u1ee3i cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Thanh n\u0103m 1788 - 1789, Quang Trung Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 tr\u1ef1c ti\u1ebfp ch\u1ec9 huy tr\u1eadn Ng\u1ecdc H\u1ed3i. Nh\u01b0ng d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o chung c\u1ee7a Quang Trung, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ec9 huy qu\u00e2n \u0111\u1ed9i T\u00e2y S\u01a1n l\u1eadp n\u00ean chi\u1ebfn c\u00f4ng \u0110\u1ed1ng \u0110a l\u1ecbch s\u1eed?<\/span><\/pre>\n<!-- \/wp:preformatted -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>           <span style=\"color:#090b0d\" class=\"has-inline-color\">Qua m\u1ed9t s\u1ed1 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c di v\u1eadt g\u1ed1c \u0111\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0 thu th\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 t\u01b0 li\u1ec7u cho ph\u00e9p x\u00e1c minh m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c Quang Trung giao cho tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u0111\u00e1nh th\u1eafng tr\u1eadn \u0110\u1ed1ng \u0110a l\u00e0&nbsp;<em>\u0110\u00f4 \u0110\u1ed1c \u0110\u00f4ng H\u1ea7u \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng.<\/em><\/span><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:image {\"align\":\"center\",\"id\":2349,\"sizeSlug\":\"full\",\"linkDestination\":\"none\"} -->\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-full\"><img src=\"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Dang-Tien-Dong.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2349\"\/><figcaption><em>T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng (ch\u00f9a Tr\u0103m gian - H\u00e0 T\u00e2y). Ngu\u1ed3n: Internet<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>           <span style=\"color:#101010\" class=\"has-inline-color\">Gia ph\u1ea3 c\u00e1c chi h\u1ecd \u0110\u1eb7ng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 b\u1ed9&nbsp;<em>\u0110\u1eb7ng gia ph\u1ed5 h\u1ec7 to\u00e0n ch\u1ec9nh th\u1ef1c l\u1ee5c&nbsp;<\/em>g\u1ed3m 6 quy\u1ec3n do ch\u00ednh \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng bi\u00ean so\u1ea1n v\u00e0o \u0111\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0 Ng\u00f4 Th\u00ec Nh\u1eadm \u0111\u1ec1 t\u1ef1a<\/span>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>           <span style=\"color:#090909\" class=\"has-inline-color\">\u0110<\/span><span class=\"has-inline-color has-black-color\">\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng sinh ng\u00e0y 2 th\u00e1ng 5 n\u0103m M\u1eadu Ng\u1ecd (1738), qu\u00ea \u1edf l\u00e0ng L\u01b0\u01a1ng X\u00e1, nay thu\u1ed9c x\u00e3 T\u00e2m \u0110i\u1ec1n, huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, H\u00e0 N\u1ed9i, l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f5 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n, thu\u1ed9c chi tr\u01b0\u1edfng d\u00f2ng h\u1ecd \u0110\u1eb7ng<\/span>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>           <span style=\"color:#050d11\" class=\"has-inline-color\">\u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng l\u00e0 con trai th\u1ee9 t\u00e1m c\u1ee7a D\u00e2n Qu\u1eadn c\u00f4ng \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn C\u1ea9m v\u00e0 b\u00e0 v\u1ee3 l\u1ebd th\u1ee9 n\u0103m Ph\u1ea1m Th\u1ecb Y\u1ebfn. V\u00e0o th\u1eddi L\u00ea - M\u1ea1c, c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng quan l\u1ea1i, t\u01b0\u1edbng so\u00e1i cao c\u1ea5p, gi\u1eef nhi\u1ec1u ch\u1ee9c quan trong tri\u1ec1u, ngo\u00e0i tr\u1ea5n. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u T\u00e2y S\u01a1n phong \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng Th\u1ed1ng v\u0169 Th\u1eafng v\u1ec7 thi\u00ean h\u00f9ng hi\u1ec7u, V\u1ec7 qu\u1ed1c Th\u01b0\u1ee3ng T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1ea5n th\u1ee7 hai x\u1ee9 Thanh H\u00f3a v\u00e0 Ngh\u1ec7 An. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c M\u01b0u ho\u1eb7c \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u00f4ng<\/span>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>           T<span style=\"color:#101010\" class=\"has-inline-color\">hu\u1ed9c m\u1ed9t d\u00f2ng h\u1ecd th\u1ebf phi\u1ec7t, xu\u1ea5t th\u00e2n trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh qu\u00fd t\u1ed9c nh\u01b0ng \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng sinh ra v\u00e0 l\u1edbn l\u00ean v\u00e0o l\u00fac \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111ang \u0111\u1ea7y nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng<\/span>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>           <span style=\"color:#0d0d0d\" class=\"has-inline-color\">N\u0103m K\u1ef7 T\u1ef5 (1749), khi<\/span> m\u1edbi 12 tu\u1ed5i, \u00f4ng \u0111\u00e3 m\u1ed3 c\u00f4i cha. M\u01b0\u1eddi n\u0103m sau, n\u0103m K\u1ef7 M\u00e3o (1759), m\u1eb9 \u00f4ng c\u0169ng qua \u0111\u1eddi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>           <span style=\"color:#0f0f0f\" class=\"has-inline-color\">S\u1edbm ph\u1ea3i ch\u1ee9ng ki\u1ebfn bi\u1ebft bao c\u1ea3nh \u0111\u1ed5 n\u00e1t, t\u00e0n t\u1ea1 c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 phong ki\u1ebfn L\u00ea \u2013 Tr\u1ecbnh, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng l\u1ea7m than, c\u1ef1c kh\u1ed5 c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh c\u1ee7a n\u00f4ng d\u00e2n \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i \u0111ang l\u00e0m lung lay t\u1eadn n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u01a1 \u0111\u1ed3 th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a vua L\u00ea ch\u00faa Tr\u1ecbnh, \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng mu\u1ed1n t\u00ecm cho m\u00ecnh m\u1ed9t l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111em t\u00e0i n\u0103ng, s\u1ee9c l\u1ef1c ra ph\u1ee5c v\u1ee5 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 c\u00e1c s\u0129 phu B\u1eafc H\u00e0 s\u1edbm th\u1ea5y nh\u1eefng s\u1ee9c m\u1ea1nh m\u1edbi \u1edf phong tr\u00e0o T\u00e2y S\u01a1n.<\/span><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>          <span style=\"color:#0d0d0d\" class=\"has-inline-color\">N\u0103m 1787, \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng l\u1eb7n l\u1ed9i v\u00e0o t\u1eadn Qu\u1ea3ng Nam t\u00ecm g\u1eb7p Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec7n Hu\u1ec7 phong l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1ed3ng tri, t\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng L\u0129nh h\u1ea7u, tr\u1ea5n th\u1ee7 x\u1ee9 Thanh H\u00f3a. Trong s\u1eafc phong \u00f4ng l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c hi\u1ec7n c\u00f2n l\u01b0u gi\u1eef b\u1edfi d\u00f2ng h\u1ecd \u0110\u1eb7ng \u1edf Tam \u0110i\u1ec1n, Ch\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 c\u00f3 ghi: \u201cC\u00f3 kh\u00ed kh\u00e1i c\u1ee7a tr\u01b0\u1ee3ng phu, t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a nam t\u1eed, \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m quan g\u1eb7p g\u1ee1, d\u1ef1ng n\u00ean c\u00f4ng l\u1edbn vua t\u00f4i, sau tr\u01b0\u1edbc b\u00e1o \u0111\u1ec1n kh\u00f4ng qu\u00ean \u0111i\u1ec1u hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a k\u1ebb s\u0129 trong n\u01b0\u1edbc, qua m\u00f9a \u0111\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t nh\u01b0 c\u00e2y t\u00f9ng l\u00fac gi\u00e1 r\u00e9t\u2026<\/span>\"<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>          <span style=\"color:#121212\" class=\"has-inline-color\">Cu\u1ed1i n\u0103m M\u1eadu Th\u00e2n (1788), qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c M\u00e3n Thanh tr\u00e0n sang Th\u0103ng Long. Qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n \u1edf B\u1eafc H\u00e0 ph\u1ea3i t\u1ea1m r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef ph\u00f2ng tuy\u1ebfn Tam \u0110i\u1ec7p \u2013 Bi\u1ec7n S\u01a1n. V\u00f9ng \u0111\u1ea5t Thanh H\u00f3a tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ecba b\u00e0n chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c quan tr\u1ecdng. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u1eb1m ngay sau ph\u00f2ng tuy\u1ebfn c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i T\u00e2y S\u01a1n, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi v\u00f9ng ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ee7a \u0111\u1ecbch. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 v\u00f9ng c\u1ef1c b\u1eafc h\u1eadu ph\u01b0\u01a1ng an to\u00e0n c\u1ee7a qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n. V\u1edbi c\u01b0\u01a1ng v\u1ecb l\u00e0 tr\u1ea5n th\u1ee7 x\u1ee9 Thanh H\u00f3a, \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n c\u00f9ng Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf x\u00e2y d\u1ef1ng h\u1ec7 th\u1ed1ng ph\u00f2ng th\u1ee7 tr\u00ean \u0111\u1ea5t Thanh H\u00f3a v\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u1ea1i qu\u00e2n c\u1ee7a Quang Trung k\u00e9o ra ph\u1ea3n c\u00f4ng<\/span>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>           <span style=\"color:#0b0b0b\" class=\"has-inline-color\">M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m K\u1ef7 D\u1eadu (1789), trong chi\u1ebfn d\u1ecbch \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i qu\u00e2n Thanh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, khi t\u1eeb Tam \u0110i\u1ec7p \u2013 Bi\u1ec7n S\u01a1n m\u1edf cu\u1ed9c t\u1eadp k\u00edch chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng kinh th\u00e0nh Th\u0103ng Long, Quang Trung \u0111\u00e3 giao cho \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng ch\u1ec9 huy \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ti\u00ean phong ti\u1ebfn ra b\u1ea5t ng\u1edd t\u1eadp k\u00edch ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u1ed3n \u0110\u1ed1ng \u0110a. M\u1edd s\u00e1ng ng\u00e0y 5 th\u00e1ng Gi\u00eang, t\u1ebft K\u1ef7 D\u1eadu (1789), khi Quang Trung ch\u1ec9 huy \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ch\u1ee7 l\u1ef1c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n Ng\u1ecdc H\u1ed3i \u1edf ph\u00eda Nam Th\u0103ng Long th\u00ec \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng, theo k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a Quang Trung, ch\u1ec9 huy m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n theo con \u0111\u01b0\u1eddng \u201cth\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o\u201d qua Ph\u00f3 C\u00e1t ra Nho Quan (Ninh B\u00ecnh) r\u1ed3i xuy\u00ean qua Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c (nay thu\u1ed9c Ch\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, H\u00e0 N\u1ed9i) ti\u1ebfn ra \u0110\u1ed1ng \u0110a. Con \u0111\u01b0\u1eddng \u201cth\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o\u201d \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb l\u00e2u trong l\u1ecbch s\u1eed, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 XVIII th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u1eafc ngh\u1ebdn kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec th\u1ebf qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n ph\u1ea3i m\u1edf l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i nh\u1eb1m con \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1eafn nh\u1ea5t, t\u1ea1o th\u1ebf b\u1ea5t ng\u1edd \u0111\u00e1nh s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea1i b\u1ea3n doanh c\u1ee7a gi\u1eb7c.<\/span><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>           <span style=\"color:#121212\" class=\"has-inline-color\">G\u1ea7n s\u00e1ng ng\u00e0y m\u1ed3ng 5 t\u1ebft K\u1ef7 D\u1eadu, nh\u00e2n l\u00fac tr\u1eddi c\u00f2n t\u1ed1i, qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e3 \u00e1p s\u00e1t \u0111\u1ed3n \u0110\u1ed1ng \u0110a, r\u1ed3i b\u1ea5t ng\u1edd ti\u1ebfn c\u00f4ng v\u00e0o doanh tr\u1ea1i gi\u1eb7c. B\u1eb1ng s\u1ef1 ph\u1ed1i h\u1ee3p ch\u1eb7t ch\u1ebd gi\u1eefa s\u1ee9c t\u1ea5n c\u00f4ng d\u0169ng m\u00e3nh c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i T\u00e2y S\u01a1n v\u1edbi s\u1ef1 n\u1ed5i d\u1eady c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 gi\u00e0nh th\u1eafng l\u1ee3i m\u1ed9t c\u00e1ch nhanh ch\u00f3ng. Tr\u1eadn \u0111\u00e1nh m\u1edf \u0111\u1ea7u v\u00e0o l\u00fac canh t\u01b0 v\u00e0 k\u1ebft th\u00fac khi tr\u1eddi c\u00f2n ch\u01b0a s\u00e1ng r\u00f5. Sau khi ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u1ed3n \u0110\u1ed1ng \u0110a, \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ti\u00ean phong v\u01b0\u1ee3t c\u1eeda \u00f4 Th\u1ecbnh Quang, tr\u00e0n v\u00e0o th\u00e0nh Th\u0103ng Long. R\u1ed3i nh\u01b0 m\u1ed9t m\u0169i dao nh\u1ecdn, qu\u00e2n ti\u00ean phong c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng ti\u1ebfn th\u1eb3ng v\u1ec1 ph\u00eda cung T\u00e2y Long (v\u00f9ng g\u1ea7n nh\u00e0 h\u00e1t l\u1edbn H\u00e0 N\u1ed9i ng\u00e0y nay), t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed1i uy hi\u1ebfp h\u1ebft s\u1ee9c b\u1ea5t ng\u1edd \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1i b\u1ea3n doanh c\u1ee7a T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb<\/span>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>          M\u0169i ti\u1ebfn c\u00f4ng tr\u1ef1c di\u1ec7n nh\u01b0 v\u0169 b\u00e3o c\u1ee7a \u0111\u1ea1o quan ch\u1ee7 l\u1ef1c do Quang Trung tr\u1ef1c ti\u1ebfp ch\u1ec9 huy \u1edf m\u1eb7t Nam Th\u0103ng Long c\u00f9ng v\u1edbi m\u0169i t\u1ea5n c\u00f4ng vu h\u1ed3i th\u1ecdc s\u00e2u b\u1ea5t ng\u1edd s\u1eafc b\u00e9n do \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng \u1edf m\u1eb7t T\u00e2y Nam \u0111\u00e3 gi\u00e1ng m\u1ed9t \u0111\u00f2n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1eadp tan cu\u1ed9c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a qu\u00e2n Thanh, bu\u1ed9c T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb v\u00e0 b\u1ecdn t\u00e0n qu\u00e2n ph\u1ea3i th\u00e1o ch\u1ea1y th\u1ea3m h\u1ea1i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>          Sau chi\u1ebfn th\u1eafng vang d\u1ed9i n\u00e0y, Quang Trung Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 v\u00e0o th\u00e0nh Th\u0103ng Long v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u00e3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u d\u0169ng c\u1ea3m v\u00e0 l\u1eadp c\u00f4ng xu\u1ea5t s\u1eafc. \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng l\u00e0ng L\u01b0\u01a1ng X\u00e1, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ef1c \u1ea5p v\u0129nh vi\u1ec5n. C\u00e1c kho\u1ea3n ngh\u0129a v\u1ee5 \u0111\u1ed1i v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u01b0 t\u00f4 thu\u1ebf v\u00e0 binh d\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>         Sau khi \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n gi\u1eb7c ngo\u1ea1i x\u00e2m, \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng c\u00f2n gi\u1eef nhi\u1ec1u ch\u1ee9c v\u1ee5 quan tr\u1ecdng trong ch\u00ednh quy\u1ec1n T\u00e2y S\u01a1n, ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u00f4ng s\u1ee9c v\u00e0o c\u00f4ng cu\u1ed9c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Trong th\u1eddi Quang To\u1ea3n (1792-1802), \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng Th\u1ed1ng v\u0169 Th\u1eafng v\u1ec7 thi\u00ean h\u00f9ng hi\u1ec7u.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>           \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn \u0110\u00f4ng m\u1ea5t ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 4, t\u1ea1i qu\u00ea nh\u00e0 v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n. M\u1ed9 \u00f4ng t\u00e1ng \u1edf x\u1ee9 \u0110\u00f4ng Tr\u00ea, nay thu\u1ed9c th\u00f4n \u0110\u1ea7m \u0110\u1ec1n, x\u00e3 \u0110\u1ea1i Y\u00ean, huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"align\":\"right\"} -->\n<p class=\"has-text-align-right\">                                                                                <strong>Lan Ph\u01b0\u01a1ng<\/strong>&nbsp;(t\u1ed5ng h\u1ee3p)<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>- PGS.TS Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n D\u0169ng (2013),&nbsp;<em>Danh t\u01b0\u1edbng trong l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam,&nbsp;<\/em>Nxb Khoa h\u1ecdc X\u00e3 H\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>- Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Thu\u1ea7n (2012),&nbsp;<em>Danh t\u01b0\u1edbng Vi\u1ec7t Nam,&nbsp;<\/em>t\u1eadp 3, Nxb Th\u1eddi \u0110\u1ea1i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"align\":\"right\"} -->\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>B\u1ea3o t\u00e0ng L\u1ecbch s\u1eed qu\u1ed1c gia<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->","_et_gb_content_width":"","advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-2348","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nhan-vat-lich-su"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2348","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2348"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2348\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3074,"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2348\/revisions\/3074"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2348"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2348"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2348"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}