{"id":1642,"date":"2020-11-16T10:21:13","date_gmt":"2020-11-16T03:21:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/?p=1642"},"modified":"2022-04-14T14:03:24","modified_gmt":"2022-04-14T07:03:24","slug":"quoc-si-vo-song-song-quoc-si-anh-hung-bat-nhi-nhi-anh-hung","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/?p=1642","title":{"rendered":"&#8220;Qu\u1ed1c s\u0129 v\u00f4 song, song qu\u1ed1c s\u0129.                                         Anh h\u00f9ng b\u1ea5t nh\u1ecb, nh\u1ecb anh h\u00f9ng&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-small-font-size\">(B\u00e0i vi\u1ebft: \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t, \u00d0\u1eb7ng Dung Qu\u1ed1c s\u0129, Anh h\u00f9ng, c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Duy \u0111\u0103ng tr\u00ean b\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n, Th\u01b0\u0301 Ba, ng\u00e0y 04-12-2007)<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2n Tr\u1ea7n Ng\u1ed7i, con vua Tr\u1ea7n Ngh\u1ec7 T\u00f4ng, x\u01b0ng Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, chi\u00eau m\u1ed9 binh m\u00e3 n\u1ed1i nghi\u1ec7p nh\u00e0 Tr\u1ea7n ch\u1ed1ng qu\u00e2n Minh<br>(1-4-1407), \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ed9i ng\u0169 ch\u1ec9nh t\u1ec1, l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, ph\u1ea5t c\u1edd xu\u1ea5t qu\u00e2n t\u1eeb \u00d0\u1ea1i b\u1ea3n doanh (s\u00f4ng Th\u1ebf Vinh) ra Ngh\u1ec7 An ph\u00f2 vua Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh ch\u1ed1ng gi\u1eb7c Minh. Vua phong \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c Qu\u1ed1c c\u00f4ng, ch\u1ec9 huy to\u00e0n b\u1ed9 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ngh\u0129a qu\u00e2n. V\u1edbi s\u1ef1 ph\u00f2 t\u00e1 c\u1ee7a \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u1ed9i qu\u00e2n &#8220;nh\u00e2n ngh\u0129a&#8221; H\u00f3a Ch\u00e2u m\u00e0 v\u00f9ng cai qu\u1ea3n c\u1ee7a Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf r\u1ed9ng<br>th\u00e0nh m\u1ed9t d\u1ea3i li\u00ean ho\u00e0n t\u1eeb H\u1ea3i V\u00e2n s\u01a1n \u0111\u1ebfn Thanh H\u00f3a. Th\u1ebf v\u00e0 l\u1ef1c nh\u00e0 H\u1eadu Tr\u1ea7n l\u00fac n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh, vua sai \u00d0\u1eb7ng Qu\u1ed1c c\u00f4ng t\u1ed5ng ch\u1ec9 huy ngh\u0129a qu\u00e2n ti\u1ebfn ra b\u1eafc gi\u1ea3i ph\u00f3ng \u00d0\u00f4ng \u00d0\u00f4.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d0\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd to\u00e0n th\u01b0 ghi: &#8220;Khi qu\u00e2n \u0111i qua c\u00e1c x\u1ee9 Tr\u01b0\u1eddng Y\u00ean, Ph\u00fac Thanh c\u00e1c qu\u00e2n th\u1ee9 c\u0169 v\u00e0 c\u00e1c h\u00e0o ki\u1ec7t kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng \u0111i theo, T\u1ea5t ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i b\u1ed5 cho quan ch\u1ee9c&#8221; (1).<\/p>\n\n\n\n<p>Khi \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u00fac Thanh (th\u1ecb x\u00e3 Ninh B\u00ecnh ng\u00e0y nay), \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh sang t\u1ea3 ng\u1ea1n s\u00f4ng \u00d0\u00e1y v\u00e0 \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh tan \u0111\u1ed9i qu\u00e2n 10 v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi do T\u1ed5ng binh M\u1ed9c Th\u1ea1nh ch\u1ec9 huy. \u00d0\u00e2y l\u00e0 tr\u1eadn th\u1eafng B\u00f4 C\u00f4 vang d\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1ee3c \u00d0\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd to\u00e0n th\u01b0 ghi: &#8220;Th\u00e1ng 12 n\u0103m M\u1eadu T\u00fd, Qu\u1ed1c c\u00f4ng \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n Minh \u1edf k\u1ebb B\u00f4 C\u00f4. B\u1ea5y gi\u1edd nh\u00e0 Minh sai T\u1ed5ng binh M\u1ed9c Th\u1ea1nh l\u1ea5y t\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfm qu\u1ed1c c\u00f4ng mang \u1ea5n Chinh di T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111em n\u0103m v\u1ea1n qu\u00e2n l\u1ea1i t\u1eeb V\u00e2n Nam \u0111\u1ebfn B\u00f4 C\u00f4. V\u1eeba khi vua c\u0169ng t\u1eeb Ngh\u1ec7 An \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, qu\u00e2n dung nghi\u00eam ch\u1ec9nh, g\u1eb7p bu\u1ed5i n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u l\u00ean v\u00e0 gi\u00f3 m\u1ea1nh, sai c\u00e1c qu\u00e2n th\u1ee7y, b\u1ed9 c\u00f9ng c\u1ea7m c\u1ef1. Vua c\u1ea7m d\u00f9i \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, khi\u1ebfn c\u00e1c qu\u00e2n th\u1eeba c\u01a1 x\u00f4ng ra \u0111\u00e1nh t\u1eeb gi\u1edd t\u1ef5 \u0111\u1ebfn gi\u1edd th\u00e2n, qu\u00e2n Minh thua ch\u1ea1y. Ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u01b0\u1ee3ng\u00a0 th\u01b0 binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u Tu\u1ea5n, \u00d0\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u1eef Ngh\u1ecb v\u00e0 qu\u00e2n c\u0169, qu\u00e2n m\u1edbi h\u01a1n 10 v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u00ecnh M\u1ed9c Th\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t ch\u1ea1y l\u00ean th\u00e0nh C\u1ed5 L\u1ed9ng&#8221; (2).<\/p>\n\n\n\n<p>Chi\u1ebfn th\u1eafng B\u00f4 C\u00f4 l\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng oanh li\u1ec7t c\u1ee7a vua, t\u00f4i nh\u00e0 Tr\u1ea7n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c Minh, g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi t\u00ean tu\u1ed5i v\u1ecb t\u1ed5ng ch\u1ec9 huy l\u00e0 \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t, l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed1c son ch\u00f3i l\u1ecdi trong l\u1ecbch s\u1eed ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c ta. \u00d0\u00e1ng ti\u1ebfc l\u00e0 sau chi\u1ebfn th\u1eafng B\u00f4 C\u00f4 \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra s\u1ef1 ph\u00e2n h\u00f3a n\u1ed9i b\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc uy th\u1ebf c\u1ee7a \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t, b\u1ecdn n\u1ecbnh th\u1ea7n \u0111\u00e3 x\u00fac xi\u1ec3m Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh \u00e1m h\u1ea1i \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1ea3nh Ch\u00e2n. Th\u00e1ng 3-1409, \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh \u0111\u00f3ng \u1edf Ho\u00e0ng Giang, Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh cho tri\u1ec7u \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1ea3nh Ch\u00e2n \u0111\u1ebfn thuy\u1ec1n ng\u1ef1 v\u00e0 b\u1ea5t ng\u1edd sai tay ch\u00e2n gi\u1ebft ch\u1ebft hai \u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f3, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh \u0111\u00e3 t\u1eeb b\u1ecf Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh, l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u00e3 mau ch\u00f3ng tan r\u00e3.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y, v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 18, nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc Ng\u00f4 Th\u1eddi S\u0129 b\u00ecnh lu\u1eadn: &#8220;T\u1ea5t c\u0169ng l\u00e0 tr\u00ed t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea5y ch\u1ee9. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng h\u1ebft m\u01b0u \u0111\u1ed3 c\u1ee7a \u00f4ng th\u00ec gi\u1eb7c Minh c\u0169ng ph\u1ea3i m\u1ed9t phen kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m b\u1ea3o n\u01b0\u1edbc ta v\u00f4 nh\u00e2n. Ti\u1ebfc thay vua Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh t\u1ef1 ph\u00e1 ho\u1ea1i b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u00f3&#8221; (3).<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc v\u00e0 kh\u00ed ph\u00e1ch anh h\u00f9ng c\u1ee7a \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn trong cu\u1ed1n L\u1ecbch s\u1eed H\u00e0 T\u0129nh (qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u00f4ng):<br>&#8220;\u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t b\u1ecb gi\u1ebft h\u1ea1i nh\u01b0ng t\u1ea5m l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc v\u00e0 nh\u1eefng c\u1ed1ng hi\u1ebfn c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 nghi\u1ec7p \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n t\u00f4n k\u00ednh v\u00e0 s\u1eed s\u00e1ch ghi nh\u1eadn&#8221;(4). Vua L\u00ea Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 truy phong \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t t\u01b0\u1edbc \u00d0\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ban t\u00e1m ch\u1eef v\u00e0ng <strong>&#8220;Ti\u1ebft li\u1ec7t c\u01b0\u01a1ng trung &#8211;<br>Trung th\u1ea7n hi\u1ebfu t\u1eed&#8221;<\/strong> (1428).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7ng Dung (1373 &#8211; 1414) l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t, \u00f4ng gi\u1ecfi v\u00f5 ngh\u1ec7 v\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f9ng cha x\u00f4ng pha tr\u1eadn m\u1ea1c, l\u00e0 m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng t\u00e0i ch\u1ed1ng gi\u1eb7c Minh trong th\u1eddi Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ki\u1ec7n Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh gi\u1ebft h\u1ea1i \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t cha m\u00ecnh, \u00d0\u1eb7ng Dung b\u1ecf vua Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 Thanh H\u00f3a r\u01b0\u1edbc Tr\u1ea7n Qu\u00fd Kho\u00e1ng, l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a vua Tr\u1ea7n Ngh\u1ec7 T\u00f4ng v\u00e0o La S\u01a1n (H\u00e0 T\u0129nh) t\u00f4n l\u00ean l\u00e0m vua, hi\u1ec7u Tr\u00f9ng Quang (1409 &#8211; 1413). \u00d0\u1eb7ng Dung \u0111\u01b0\u1ee3c vua Tr\u00f9ng Quang phong ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c s\u1ef1. \u00d4ng \u0111\u00e3 c\u00f9ng vua v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh Nguy\u1ec5n C\u1ea3nh<br>D\u1ef5, Nguy\u1ec5n S\u00fay, Nguy\u1ec5n Bi\u1ec3u d\u1ef1ng c\u1edd ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e1nh qu\u00e2n Minh. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, \u00d0\u1eb7ng Dung \u0111\u00e3 t\u00ecm c\u00e1ch th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c hai cu\u1ed9c kh\u1edfi ngh\u0129a d\u01b0\u1edbi danh ngh\u0129a vua Tr\u00f9ng Quang. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ti\u1ebfn ra b\u1eafc \u0111\u00e1nh tan b\u1ecdn xi\u1ec3m n\u1ecbnh, b\u1ea5t t\u00e0i v\u00e2y quanh Tr\u1ea7n Ng\u1ed7i, \u0111\u01b0a Tr\u1ea7n Ng\u1ed7i v\u1ec1 t\u00f4n l\u00e0m Th\u00e1i Th\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0ng. Nh\u01b0 v\u1eady, cu\u1ed9c kh\u1edfi ngh\u0129a c\u1ee7a Tr\u1ea7n Qu\u00fd Kho\u00e1ng th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 b\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a cu\u1ed9c kh\u1edfi ngh\u0129a Tr\u1ea7n Ng\u1ed7i.<br>H\u00e0nh dinh c\u1ee7a vua Tr\u00f9ng Quang \u0111\u1eb7t \u1edf b\u1edd s\u00f4ng Lam, thu\u1ed9c x\u00e3 Y\u00ean H\u1ed3, huy\u1ec7n \u00d0\u1ee9c Th\u1ecd, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh ng\u00e0y nay.<\/p>\n\n\n\n<p>Xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb c\u0103n c\u1ee9 n\u00e0y, qu\u00e2n kh\u1edfi ngh\u0129a \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm T\u00e2n B\u00ecnh, Thu\u1eadn H\u00f3a, Hoan Di\u1ec5n r\u1ed3i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh T\u00e2y \u00d0\u00f4, H\u00e0m T\u1eed, Ch\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, bao v\u00e2y C\u1ed5 L\u1ed9ng, th\u00e0nh \u00d0\u00f4ng Quan. L\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n kh\u1edfi ngh\u0129a ph\u00e1t tri\u1ec3n nhanh ch\u00f3ng, thanh th\u1ebf vang d\u1ed9i. Qu\u00e2n c\u1ee7a M\u1ed9c Th\u1ea1nh b\u1ea1i tr\u1eadn, nh\u00e0 Minh c\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 \u0111em \u0111\u1ea1i binh sang c\u1ee9u vi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1edbi 47 ngh\u00ecn qu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 \u0111\u00e3 t\u1ed5 ch\u1ee9c ph\u1ea3n c\u00f4ng, c\u00e0n qu\u00e9t v\u1edbi quy m\u00f4 l\u1edbn. \u00d0\u1eb7ng Dung c\u00f9ng vua, t\u00f4i, t\u01b0\u1edbng l\u0129nh v\u00e0 ngh\u0129a qu\u00e2n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u r\u1ea5t d\u0169ng c\u1ea3m, nh\u01b0ng do kh\u00f4ng c\u00e2n s\u1ee9c, n\u00ean ngh\u0129a qu\u00e2n t\u1ea1m r\u00fat kh\u1ecfi H\u00e0m T\u1eed, H\u1ea1 H\u1ed3ng, v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh r\u1ed3i v\u00e0o H\u00f3a Ch\u00e2u, d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m tr\u1edf \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n gi\u1eb7c. Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 chia qu\u00e2n l\u00e0m hai \u0111\u1ea1o th\u1ee7y, b\u1ed9 \u0111u\u1ed5i theo \u0111\u1ebfn Gi\u1ea3 C\u1ea3ng r\u01a1i v\u00e0o \u1ed5 mai ph\u1ee5c c\u1ee7a ngh\u0129a qu\u00e2n. \u00d0\u00eam \u0111\u00f3 thuy\u1ec1n c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 v\u1eeba k\u00e9o \u0111\u1ebfn th\u00ec \u00d0\u1eb7ng Dung c\u00f9ng ngh\u0129a qu\u00e2n ph\u1ee5c \u0111\u00e1nh. B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c s\u1ef1 v\u1edbi thanh ki\u1ebfm long tuy\u1ec1n nh\u1ea3y l\u00ean thuy\u1ec1n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 \u0111\u1ecbnh b\u1eaft s\u1ed1ng y nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5 m\u1eb7t, l\u01b0\u1ee1i ki\u1ebfm vung l\u00ean gi\u1ebft h\u1ebft t\u01b0\u1edbng t\u00e1 h\u1ed9 v\u1ec7, c\u00f2n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 nh\u1ea3y xu\u1ed1ng s\u00f4ng Gi\u1ea3 C\u1ea3ng t\u1ea9u tho\u00e1t. S\u00e1ng mai Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 ho\u00e0n h\u1ed3n m\u1edbi nh\u1eadn ra ngh\u0129a qu\u00e2n \u00edt, l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng m\u1ecfng, n\u00ean t\u1ed5 ch\u1ee9c ph\u1ea3n c\u00f4ng. \u00d0\u1eb7ng Dung ph\u1ea3i thu qu\u00e2n v\u00e0o r\u1eebng Thu\u1eadn H\u00f3a.<br>Tr\u1eadn \u0111\u00e1nh tr\u00ean s\u00f4ng \u00c1i T\u1eed l\u00e0 chi\u1ebfn c\u00f4ng oanh li\u1ec7t trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi binh v\u00f5 c\u1ee7a \u00d0\u1eb7ng Dung. Tr\u1eadn \u00c1i T\u1eed c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 tr\u1eadn Th\u00e1i Gia x\u1ea3y ra v\u1edbi t\u01b0\u01a1ng quan l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng ngang s\u1ee9c, b\u1ea5t l\u1ee3i cho ngh\u0129a qu\u00e2n, nh\u01b0ng ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u00e3 ti\u00eau di\u1ec7t h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda qu\u00e2n s\u1ed1 c\u1ee7a gi\u1eb7c, ph\u00e1 h\u1ee7y nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n b\u00e8, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 su\u00fdt b\u1ecf m\u1ea1ng. Do l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e1 \u00edt n\u00ean sau m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ecd s\u1ee9c quy\u1ebft li\u1ec7t, ngh\u0129a qu\u00e2n ph\u1ea3i r\u00fat lui. N\u00f3i v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a tr\u1eadn \u00c1i T\u1eed, L\u1ecbch s\u1eed H\u00e0 T\u0129nh ghi: &#8220;Tr\u1eadn Th\u00e1i Gia kh\u00f4ng c\u1ee9u v\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c nguy c\u01a1 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a cu\u1ed9c kh\u1edfi ngh\u0129a, nh\u01b0ng l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u00e1nh gan g\u00f3c, bi\u1ec3u th\u1ecb tinh th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u1ed9i tr\u1eddi chung v\u1edbi qu\u00e2n th\u00f9 c\u1ee7a \u00d0\u1eb7ng Dung v\u00e0 qu\u00e2n kh\u1edfi ngh\u0129a&#8221;(5).<\/p>\n\n\n\n<p>Do s\u1ef1 ph\u1ea3n b\u1ed9i c\u1ee7a cha con Ph\u1ea1m Qu\u00fd H\u1eefu \u0111\u00e3 ti\u1ebft l\u1ed9 cho gi\u1eb7c n\u1ed9i t\u00ecnh\u00a0 v\u00e0 n\u01a1i \u1ea9n n\u00e1u c\u1ee7a vua Tr\u00f9ng Quang, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5, M\u1ed9c Th\u1ea1nh t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e2y h\u00e3m, c\u00e0n qu\u00e9t khu r\u1eebng S\u00e1ch B\u1ed1, Thu\u1eadn H\u00f3a, cu\u1ed1i n\u0103m 1413, vua Tr\u00f9ng Quang, \u00d0\u1eb7ng Dung, Nguy\u1ec5n S\u00fay&#8230; \u0111\u1ec1u r\u01a1i v\u00e0o tay gi\u1eb7c. V\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n 1414, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 cho gi\u1ea3i b\u1eb1ng thuy\u1ec1n vua Tr\u00f9ng Quang v\u00e0 \u00d0\u1eb7ng Dung v\u1ec1 Y\u00ean Kinh, Trung Qu\u1ed1c. Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, \u00d0\u1eb7ng Dung l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 &#8220;C\u1ea3m ho\u00e0i&#8221; kh\u1eafc l\u00ean m\u1ea1n thuy\u1ec1n. \u00d0\u1ebfn g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi, Tr\u00f9ng Quang v\u00e0 \u00d0\u1eb7ng Dung nh\u1ea3y xu\u1ed1ng bi\u1ec3n tu\u1eabn ti\u1ebft. B\u00e0i th\u01a1 &#8220;C\u1ea3m ho\u00e0i&#8221; do m\u1ed9t s\u1ee9 th\u1ea7n c\u1ee7a vua L\u00ea Th\u00e1i T\u1ed5 khi \u0111i s\u1ee9 sang nh\u00e0 Minh bi\u1ebft, \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u1ecdc v\u00e0 thu\u1ed9c l\u00f2ng \u0111\u01b0a v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>C\u1ea3m ho\u00e0i<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ebf s\u1ef1 du du, n\u1ea1i l\u00e3o h\u00e0?<br>V\u00f4 c\u00f9ng thi\u00ean \u0111\u1ecba nh\u1eadp h\u00e0m ca<br>Th\u1eddi lai: \u0111\u1ed3 \u0111i\u1ebfu th\u00e0nh c\u00f4ng d\u1ecb<br>V\u1eadn kh\u1ee9: anh h\u00f9ng \u1ea9m h\u1eadn \u0111a!<br>Tr\u00ed ch\u1ee7 h\u1eefu ho\u00e0i ph\u00f9 \u0111\u1ecba tr\u1ee5c<br>T\u1ea9y binh v\u00f4 l\u1ed9 v\u00e3n thi\u00ean h\u00e0<br>Qu\u1ed1c th\u00f9 v\u1ecb b\u00e1o \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1ea1ch<br>K\u1ef7 \u0111\u1ed9 long tuy\u1ec1n \u0111\u1edbi nguy\u1ec7t ma.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng trung li\u1ec7t c\u1ee7a \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t, \u00d0\u1eb7ng Dung, hai v\u1ecb anh h\u00f9ng l\u1ed7i l\u1ea1c c\u1ee7a \u0111\u1ea5t Lam H\u1ed3ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vua L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng ban t\u1eb7ng c\u00e2u \u0111\u1ed1i:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8220;Qu\u1ed1c s\u0129 v\u00f4 song, song qu\u1ed1c s\u0129<br>Anh h\u00f9ng b\u1ea5t nh\u1ecb, nh\u1ecb anh h\u00f9ng&#8221;.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y nay, Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc C\u1ed9ng h\u00f2a x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 t\u00f4n vinh hai danh t\u01b0\u1edbng l\u00e0 &#8220;Danh nh\u00e2n l\u1ecbch s\u1eed d\u00e2n t\u1ed9c&#8221;.<br>Nh\u00e0 th\u1edd hai \u00f4ng \u1edf x\u00e3 T\u00f9ng L\u1ed9c, huy\u1ec7n Can L\u1ed9c, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp h\u1ea1ng &#8220;Di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n h\u00f3a qu\u1ed1c gia&#8221;. C\u00f4ng lao v\u00e0 kh\u00ed ti\u1ebft \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t, \u00d0\u1eb7ng Dung \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 con ch\u00e1u \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi ghi nh\u1edb v\u00e0 n\u00eau g\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;-<\/p>\n\n\n\n<p>(1), (2): Ng\u00f4 S\u0129 Li\u00ean- \u00d0\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd to\u00e0n th\u01b0 &#8211; H\u00e0 N\u1ed9i 1971- trang 259, 261.<\/p>\n\n\n\n<p>(3): Ng\u00f4 Th\u1eddi S\u0129 &#8211; Vi\u1ec7t s\u1eed ti\u00ean \u00e1n &#8211; NXB Thanh ni\u00ean- 2001- trang 327.<\/p>\n\n\n\n<p>(4), (5): \u00d0\u1eb7ng Duy B\u00e1u, \u00d0inh Xu\u00e2n L\u00e2m, Phan Huy L\u00ea, H\u00e0 V\u0103n T\u1ea5n &#8211; L\u1ecbch s\u1eed H\u00e0 T\u0129nh &#8211; NXB Ch\u00ednh tr\u1ecb Qu\u1ed1c gia &#8211; 2000 &#8211; trang 157, 165.<\/p>\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u00a0<\/p>\n<p><!-- \/divi:paragraph --><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-preformatted\"><\/pre>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-divi-layout\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(B\u00e0i vi\u1ebft: \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t, \u00d0\u1eb7ng Dung Qu\u1ed1c s\u0129, Anh h\u00f9ng, c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Duy \u0111\u0103ng tr\u00ean b\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n, Th\u01b0\u0301 Ba, ng\u00e0y 04-12-2007) Nh\u00e2n Tr\u1ea7n Ng\u1ed7i, con vua Tr\u1ea7n Ngh\u1ec7 T\u00f4ng, x\u01b0ng Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, chi\u00eau m\u1ed9 binh m\u00e3 n\u1ed1i nghi\u1ec7p nh\u00e0 Tr\u1ea7n ch\u1ed1ng qu\u00e2n Minh(1-4-1407), \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ed9i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"<!-- wp:paragraph -->\n<p>(B\u00e0i vi\u1ebft: \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t, \u00d0\u1eb7ng Dung Qu\u1ed1c s\u0129, Anh h\u00f9ng, c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Duy \u0111\u0103ng tr\u00ean b\u00e1o Nh\u00e2n d\u00e2n, Th\u01b0\u0301 Ba, ng\u00e0y 04-12-2007) <\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">Nh\u00e2n Tr\u1ea7n Ng\u1ed7i, con vua Tr\u1ea7n Ngh\u1ec7 T\u00f4ng, x\u01b0ng\nGi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, chi\u00eau m\u1ed9 binh m\u00e3 n\u1ed1i nghi\u1ec7p nh\u00e0 Tr\u1ea7n ch\u1ed1ng qu\u00e2n Minh\n(1-4-1407), \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ed9i ng\u0169 ch\u1ec9nh t\u1ec1, l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, \u0111\u00e1nh\ntr\u1ed1ng, ph\u1ea5t c\u1edd xu\u1ea5t qu\u00e2n t\u1eeb \u00d0\u1ea1i b\u1ea3n doanh (s\u00f4ng Th\u1ebf Vinh) ra Ngh\u1ec7 An ph\u00f2 vua\nGi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh ch\u1ed1ng gi\u1eb7c Minh. Vua phong \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c Qu\u1ed1c c\u00f4ng, ch\u1ec9 huy to\u00e0n b\u1ed9\nl\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ngh\u0129a qu\u00e2n. V\u1edbi s\u1ef1 ph\u00f2 t\u00e1 c\u1ee7a \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u1ed9i qu\u00e2n \"nh\u00e2n\nngh\u0129a\" H\u00f3a Ch\u00e2u m\u00e0 v\u00f9ng cai qu\u1ea3n c\u1ee7a Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf r\u1ed9ng\nth\u00e0nh m\u1ed9t d\u1ea3i li\u00ean ho\u00e0n t\u1eeb H\u1ea3i V\u00e2n s\u01a1n \u0111\u1ebfn Thanh H\u00f3a. Th\u1ebf v\u00e0 l\u1ef1c nh\u00e0 H\u1eadu Tr\u1ea7n\nl\u00fac n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh, vua sai \u00d0\u1eb7ng Qu\u1ed1c c\u00f4ng t\u1ed5ng ch\u1ec9 huy ngh\u0129a qu\u00e2n ti\u1ebfn ra b\u1eafc\ngi\u1ea3i ph\u00f3ng \u00d0\u00f4ng \u00d0\u00f4.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u00d0\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd to\u00e0n th\u01b0 ghi: \"Khi qu\u00e2n\n\u0111i qua c\u00e1c x\u1ee9 Tr\u01b0\u1eddng Y\u00ean, Ph\u00fac Thanh c\u00e1c qu\u00e2n th\u1ee9 c\u0169 v\u00e0 c\u00e1c h\u00e0o ki\u1ec7t kh\u00f4ng ai\nkh\u00f4ng h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng \u0111i theo, T\u1ea5t ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i b\u1ed5 cho quan ch\u1ee9c\" (1).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">Khi \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u00fac Thanh (th\u1ecb x\u00e3 Ninh\nB\u00ecnh ng\u00e0y nay), \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh sang t\u1ea3 ng\u1ea1n s\u00f4ng \u00d0\u00e1y v\u00e0 \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u00e3\n\u0111\u00e1nh tan \u0111\u1ed9i qu\u00e2n 10 v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi do T\u1ed5ng binh M\u1ed9c Th\u1ea1nh ch\u1ec9 huy. \u00d0\u00e2y l\u00e0 tr\u1eadn\nth\u1eafng B\u00f4 C\u00f4 vang d\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1ee3c \u00d0\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd to\u00e0n th\u01b0 ghi: \"Th\u00e1ng 12 n\u0103m M\u1eadu\nT\u00fd, Qu\u1ed1c c\u00f4ng \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n Minh \u1edf k\u1ebb B\u00f4 C\u00f4. B\u1ea5y gi\u1edd nh\u00e0 Minh sai T\u1ed5ng\nbinh M\u1ed9c Th\u1ea1nh l\u1ea5y t\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfm qu\u1ed1c c\u00f4ng mang \u1ea5n Chinh di T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111em n\u0103m v\u1ea1n\nqu\u00e2n l\u1ea1i t\u1eeb V\u00e2n Nam \u0111\u1ebfn B\u00f4 C\u00f4. V\u1eeba khi vua c\u0169ng t\u1eeb Ngh\u1ec7 An \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, qu\u00e2n\ndung nghi\u00eam ch\u1ec9nh, g\u1eb7p bu\u1ed5i n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u l\u00ean v\u00e0 gi\u00f3 m\u1ea1nh, sai c\u00e1c qu\u00e2n th\u1ee7y, b\u1ed9\nc\u00f9ng c\u1ea7m c\u1ef1. Vua c\u1ea7m d\u00f9i \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, khi\u1ebfn c\u00e1c qu\u00e2n th\u1eeba c\u01a1 x\u00f4ng ra \u0111\u00e1nh t\u1eeb gi\u1edd\nt\u1ef5 \u0111\u1ebfn gi\u1edd th\u00e2n, qu\u00e2n Minh thua ch\u1ea1y. Ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u01b0\u1ee3ng&nbsp; th\u01b0 binh b\u1ed9 l\u00e0 L\u01b0u\nTu\u1ea5n, \u00d0\u00f4 \u0111\u1ed1c L\u1eef Ngh\u1ecb v\u00e0 qu\u00e2n c\u0169, qu\u00e2n m\u1edbi h\u01a1n 10 v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u00ecnh M\u1ed9c\nTh\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t ch\u1ea1y l\u00ean th\u00e0nh C\u1ed5 L\u1ed9ng\" (2).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">Chi\u1ebfn th\u1eafng B\u00f4 C\u00f4 l\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng oanh li\u1ec7t\nc\u1ee7a vua, t\u00f4i nh\u00e0 Tr\u1ea7n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c Minh, g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi t\u00ean tu\u1ed5i v\u1ecb t\u1ed5ng ch\u1ec9 huy\nl\u00e0 \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t, l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed1c son ch\u00f3i l\u1ecdi trong l\u1ecbch s\u1eed ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c\nta. \u00d0\u00e1ng ti\u1ebfc l\u00e0 sau chi\u1ebfn th\u1eafng B\u00f4 C\u00f4 \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra s\u1ef1 ph\u00e2n h\u00f3a n\u1ed9i b\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc uy\nth\u1ebf c\u1ee7a \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t, b\u1ecdn n\u1ecbnh th\u1ea7n \u0111\u00e3 x\u00fac xi\u1ec3m Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh \u00e1m h\u1ea1i \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t v\u00e0 Nguy\u1ec5n\nC\u1ea3nh Ch\u00e2n. Th\u00e1ng 3-1409, \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh \u0111\u00f3ng \u1edf Ho\u00e0ng Giang, Gi\u1ea3n\n\u00d0\u1ecbnh cho tri\u1ec7u \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1ea3nh Ch\u00e2n \u0111\u1ebfn thuy\u1ec1n ng\u1ef1 v\u00e0 b\u1ea5t ng\u1edd sai tay\nch\u00e2n gi\u1ebft ch\u1ebft hai \u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f3, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh \u0111\u00e3 t\u1eeb b\u1ecf Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh,\nl\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u00e3 mau ch\u00f3ng tan r\u00e3.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">Tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y, v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 18, nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc\nNg\u00f4 Th\u1eddi S\u0129 b\u00ecnh lu\u1eadn: \"T\u1ea5t c\u0169ng l\u00e0 tr\u00ed t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea5y ch\u1ee9. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng h\u1ebft\nm\u01b0u \u0111\u1ed3 c\u1ee7a \u00f4ng th\u00ec gi\u1eb7c Minh c\u0169ng ph\u1ea3i m\u1ed9t phen kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m b\u1ea3o\nn\u01b0\u1edbc ta v\u00f4 nh\u00e2n. Ti\u1ebfc thay vua Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh t\u1ef1 ph\u00e1 ho\u1ea1i b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh c\u1ee7a m\u00ecnh\n\u0111\u00f3\" (3).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">V\u1ec1 t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc v\u00e0 kh\u00ed ph\u00e1ch anh h\u00f9ng\nc\u1ee7a \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn trong cu\u1ed1n L\u1ecbch s\u1eed H\u00e0 T\u0129nh (qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u00f4ng):\n\"\u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t b\u1ecb gi\u1ebft h\u1ea1i nh\u01b0ng t\u1ea5m l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc v\u00e0 nh\u1eefng c\u1ed1ng hi\u1ebfn c\u1ee7a \u00f4ng\n\u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 nghi\u1ec7p \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n t\u00f4n k\u00ednh v\u00e0 s\u1eed s\u00e1ch ghi\nnh\u1eadn\"(4). Vua L\u00ea Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e3 truy phong \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t t\u01b0\u1edbc \u00d0\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ban t\u00e1m\nch\u1eef v\u00e0ng <strong>\"Ti\u1ebft li\u1ec7t c\u01b0\u01a1ng trung -\nTrung th\u1ea7n hi\u1ebfu t\u1eed\"<\/strong> (1428).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u0110\u1eb7ng Dung (1373 - 1414) l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a\n\u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t, \u00f4ng gi\u1ecfi v\u00f5 ngh\u1ec7 v\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f9ng cha x\u00f4ng pha tr\u1eadn m\u1ea1c,\nl\u00e0 m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng t\u00e0i ch\u1ed1ng gi\u1eb7c Minh trong th\u1eddi Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ki\u1ec7n Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh\ngi\u1ebft h\u1ea1i \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t cha m\u00ecnh, \u00d0\u1eb7ng Dung b\u1ecf vua Gi\u1ea3n \u00d0\u1ecbnh \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 Thanh H\u00f3a\nr\u01b0\u1edbc Tr\u1ea7n Qu\u00fd Kho\u00e1ng, l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a vua Tr\u1ea7n Ngh\u1ec7 T\u00f4ng v\u00e0o La S\u01a1n (H\u00e0 T\u0129nh) t\u00f4n\nl\u00ean l\u00e0m vua, hi\u1ec7u Tr\u00f9ng Quang (1409 - 1413). \u00d0\u1eb7ng Dung \u0111\u01b0\u1ee3c vua Tr\u00f9ng Quang\nphong ch\u1ee9c B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c s\u1ef1. \u00d4ng \u0111\u00e3 c\u00f9ng vua v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u0129nh Nguy\u1ec5n C\u1ea3nh\nD\u1ef5, Nguy\u1ec5n S\u00fay, Nguy\u1ec5n Bi\u1ec3u d\u1ef1ng c\u1edd ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e1nh qu\u00e2n Minh. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, \u00d0\u1eb7ng\nDung \u0111\u00e3 t\u00ecm c\u00e1ch th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c hai cu\u1ed9c kh\u1edfi ngh\u0129a d\u01b0\u1edbi danh ngh\u0129a vua Tr\u00f9ng\nQuang. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ti\u1ebfn ra b\u1eafc \u0111\u00e1nh tan b\u1ecdn xi\u1ec3m n\u1ecbnh, b\u1ea5t t\u00e0i v\u00e2y quanh Tr\u1ea7n\nNg\u1ed7i, \u0111\u01b0a Tr\u1ea7n Ng\u1ed7i v\u1ec1 t\u00f4n l\u00e0m Th\u00e1i Th\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0ng. Nh\u01b0 v\u1eady, cu\u1ed9c kh\u1edfi ngh\u0129a c\u1ee7a\nTr\u1ea7n Qu\u00fd Kho\u00e1ng th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 b\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a cu\u1ed9c kh\u1edfi ngh\u0129a Tr\u1ea7n Ng\u1ed7i.\nH\u00e0nh dinh c\u1ee7a vua Tr\u00f9ng Quang \u0111\u1eb7t \u1edf b\u1edd s\u00f4ng Lam, thu\u1ed9c x\u00e3 Y\u00ean H\u1ed3, huy\u1ec7n \u00d0\u1ee9c\nTh\u1ecd, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh ng\u00e0y nay.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">Xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb c\u0103n c\u1ee9 n\u00e0y, qu\u00e2n kh\u1edfi ngh\u0129a \u0111\u00e1nh\nchi\u1ebfm T\u00e2n B\u00ecnh, Thu\u1eadn H\u00f3a, Hoan Di\u1ec5n r\u1ed3i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh T\u00e2y \u00d0\u00f4, H\u00e0m T\u1eed, Ch\u01b0\u01a1ng\nD\u01b0\u01a1ng, bao v\u00e2y C\u1ed5 L\u1ed9ng, th\u00e0nh \u00d0\u00f4ng Quan. L\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n kh\u1edfi ngh\u0129a ph\u00e1t tri\u1ec3n\nnhanh ch\u00f3ng, thanh th\u1ebf vang d\u1ed9i. Qu\u00e2n c\u1ee7a M\u1ed9c Th\u1ea1nh b\u1ea1i tr\u1eadn, nh\u00e0 Minh c\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng\nPh\u1ee5 \u0111em \u0111\u1ea1i binh sang c\u1ee9u vi\u1ec7n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">V\u1edbi 47 ngh\u00ecn qu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 \u0111\u00e3 t\u1ed5 ch\u1ee9c ph\u1ea3n\nc\u00f4ng, c\u00e0n qu\u00e9t v\u1edbi quy m\u00f4 l\u1edbn. \u00d0\u1eb7ng Dung c\u00f9ng vua, t\u00f4i, t\u01b0\u1edbng l\u0129nh v\u00e0 ngh\u0129a\nqu\u00e2n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u r\u1ea5t d\u0169ng c\u1ea3m, nh\u01b0ng do kh\u00f4ng c\u00e2n s\u1ee9c, n\u00ean ngh\u0129a qu\u00e2n t\u1ea1m r\u00fat\nkh\u1ecfi H\u00e0m T\u1eed, H\u1ea1 H\u1ed3ng, v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh r\u1ed3i v\u00e0o H\u00f3a Ch\u00e2u, d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ebf n\u00fai\ns\u00f4ng hi\u1ec3m tr\u1edf \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n gi\u1eb7c. Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 chia qu\u00e2n l\u00e0m hai \u0111\u1ea1o th\u1ee7y, b\u1ed9 \u0111u\u1ed5i theo\n\u0111\u1ebfn Gi\u1ea3 C\u1ea3ng r\u01a1i v\u00e0o \u1ed5 mai ph\u1ee5c c\u1ee7a ngh\u0129a qu\u00e2n. \u00d0\u00eam \u0111\u00f3 thuy\u1ec1n c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5\nv\u1eeba k\u00e9o \u0111\u1ebfn th\u00ec \u00d0\u1eb7ng Dung c\u00f9ng ngh\u0129a qu\u00e2n ph\u1ee5c \u0111\u00e1nh. B\u00ecnh ch\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c s\u1ef1 v\u1edbi\nthanh ki\u1ebfm long tuy\u1ec1n nh\u1ea3y l\u00ean thuy\u1ec1n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 \u0111\u1ecbnh b\u1eaft s\u1ed1ng y nh\u01b0ng kh\u00f4ng r\u00f5\nm\u1eb7t, l\u01b0\u1ee1i ki\u1ebfm vung l\u00ean gi\u1ebft h\u1ebft t\u01b0\u1edbng t\u00e1 h\u1ed9 v\u1ec7, c\u00f2n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 nh\u1ea3y xu\u1ed1ng s\u00f4ng\nGi\u1ea3 C\u1ea3ng t\u1ea9u tho\u00e1t. S\u00e1ng mai Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 ho\u00e0n h\u1ed3n m\u1edbi nh\u1eadn ra ngh\u0129a qu\u00e2n \u00edt, l\u1ef1c\nl\u01b0\u1ee3ng m\u1ecfng, n\u00ean t\u1ed5 ch\u1ee9c ph\u1ea3n c\u00f4ng. \u00d0\u1eb7ng Dung ph\u1ea3i thu qu\u00e2n v\u00e0o r\u1eebng Thu\u1eadn H\u00f3a.\nTr\u1eadn \u0111\u00e1nh tr\u00ean s\u00f4ng \u00c1i T\u1eed l\u00e0 chi\u1ebfn c\u00f4ng oanh li\u1ec7t trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi binh v\u00f5 c\u1ee7a\n\u00d0\u1eb7ng Dung. Tr\u1eadn \u00c1i T\u1eed c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 tr\u1eadn Th\u00e1i Gia x\u1ea3y ra v\u1edbi t\u01b0\u01a1ng quan l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng\nkh\u00f4ng ngang s\u1ee9c, b\u1ea5t l\u1ee3i cho ngh\u0129a qu\u00e2n, nh\u01b0ng ngh\u0129a qu\u00e2n \u0111\u00e3 ti\u00eau di\u1ec7t h\u01a1n m\u1ed9t\nn\u1eeda qu\u00e2n s\u1ed1 c\u1ee7a gi\u1eb7c, ph\u00e1 h\u1ee7y nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n b\u00e8, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 su\u00fdt b\u1ecf m\u1ea1ng. Do l\u1ef1c\nl\u01b0\u1ee3ng qu\u00e1 \u00edt n\u00ean sau m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ecd s\u1ee9c quy\u1ebft li\u1ec7t, ngh\u0129a qu\u00e2n ph\u1ea3i r\u00fat lui. N\u00f3i\nv\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a tr\u1eadn \u00c1i T\u1eed, L\u1ecbch s\u1eed H\u00e0 T\u0129nh ghi: \"Tr\u1eadn Th\u00e1i Gia kh\u00f4ng c\u1ee9u\nv\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c nguy c\u01a1 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a cu\u1ed9c kh\u1edfi ngh\u0129a, nh\u01b0ng l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u00e1nh gan g\u00f3c,\nbi\u1ec3u th\u1ecb tinh th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u1ed9i tr\u1eddi chung v\u1edbi qu\u00e2n th\u00f9 c\u1ee7a \u00d0\u1eb7ng Dung v\u00e0 qu\u00e2n kh\u1edfi\nngh\u0129a\"(5).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">Do s\u1ef1 ph\u1ea3n b\u1ed9i c\u1ee7a cha con Ph\u1ea1m Qu\u00fd H\u1eefu \u0111\u00e3\nti\u1ebft l\u1ed9 cho gi\u1eb7c n\u1ed9i t\u00ecnh&nbsp; v\u00e0 n\u01a1i \u1ea9n n\u00e1u c\u1ee7a vua Tr\u00f9ng Quang, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5,\nM\u1ed9c Th\u1ea1nh t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e2y h\u00e3m, c\u00e0n qu\u00e9t khu r\u1eebng S\u00e1ch B\u1ed1, Thu\u1eadn H\u00f3a, cu\u1ed1i n\u0103m 1413,\nvua Tr\u00f9ng Quang, \u00d0\u1eb7ng Dung, Nguy\u1ec5n S\u00fay... \u0111\u1ec1u r\u01a1i v\u00e0o tay gi\u1eb7c. V\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n\n1414, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 cho gi\u1ea3i b\u1eb1ng thuy\u1ec1n vua Tr\u00f9ng Quang v\u00e0 \u00d0\u1eb7ng Dung v\u1ec1 Y\u00ean Kinh,\nTrung Qu\u1ed1c. Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, \u00d0\u1eb7ng Dung l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \"C\u1ea3m ho\u00e0i\" kh\u1eafc l\u00ean\nm\u1ea1n thuy\u1ec1n. \u00d0\u1ebfn g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi, Tr\u00f9ng Quang v\u00e0 \u00d0\u1eb7ng Dung nh\u1ea3y xu\u1ed1ng bi\u1ec3n tu\u1eabn\nti\u1ebft. B\u00e0i th\u01a1 \"C\u1ea3m ho\u00e0i\" do m\u1ed9t s\u1ee9 th\u1ea7n c\u1ee7a vua L\u00ea Th\u00e1i T\u1ed5 khi \u0111i s\u1ee9\nsang nh\u00e0 Minh bi\u1ebft, \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u1ecdc v\u00e0 thu\u1ed9c l\u00f2ng \u0111\u01b0a v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>C\u1ea3m ho\u00e0i<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">Th\u1ebf s\u1ef1 du du, n\u1ea1i l\u00e3o h\u00e0?<br>\nV\u00f4 c\u00f9ng thi\u00ean \u0111\u1ecba nh\u1eadp h\u00e0m ca<br>\nTh\u1eddi lai: \u0111\u1ed3 \u0111i\u1ebfu th\u00e0nh c\u00f4ng d\u1ecb<br>\nV\u1eadn kh\u1ee9: anh h\u00f9ng \u1ea9m h\u1eadn \u0111a!<br>\nTr\u00ed ch\u1ee7 h\u1eefu ho\u00e0i ph\u00f9 \u0111\u1ecba tr\u1ee5c<br>\nT\u1ea9y binh v\u00f4 l\u1ed9 v\u00e3n thi\u00ean h\u00e0<br>\nQu\u1ed1c th\u00f9 v\u1ecb b\u00e1o \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1ea1ch<br>\nK\u1ef7 \u0111\u1ed9 long tuy\u1ec1n \u0111\u1edbi nguy\u1ec7t ma.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">T\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng trung li\u1ec7t c\u1ee7a \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t, \u00d0\u1eb7ng Dung,\nhai v\u1ecb anh h\u00f9ng l\u1ed7i l\u1ea1c c\u1ee7a \u0111\u1ea5t Lam H\u1ed3ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vua L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng ban t\u1eb7ng c\u00e2u\n\u0111\u1ed1i:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>\"Qu\u1ed1c\ns\u0129 v\u00f4 song, song qu\u1ed1c s\u0129<br>\nAnh h\u00f9ng b\u1ea5t nh\u1ecb, nh\u1ecb anh h\u00f9ng\".<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">Ng\u00e0y nay, Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc C\u1ed9ng h\u00f2a x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a\nVi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 t\u00f4n vinh hai danh t\u01b0\u1edbng l\u00e0 \"Danh nh\u00e2n l\u1ecbch s\u1eed d\u00e2n t\u1ed9c\".\nNh\u00e0 th\u1edd hai \u00f4ng \u1edf x\u00e3 T\u00f9ng L\u1ed9c, huy\u1ec7n Can L\u1ed9c, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp h\u1ea1ng\n\"Di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n h\u00f3a qu\u1ed1c gia\". C\u00f4ng lao v\u00e0 kh\u00ed ti\u1ebft \u00d0\u1eb7ng T\u1ea5t,\n\u00d0\u1eb7ng Dung \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 con ch\u00e1u \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi ghi nh\u1edb v\u00e0 n\u00eau g\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>-------------------<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">(1), (2): Ng\u00f4 S\u0129 Li\u00ean- \u00d0\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00fd to\u00e0n\nth\u01b0 - H\u00e0 N\u1ed9i 1971- trang 259, 261.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">(3): Ng\u00f4 Th\u1eddi S\u0129 - Vi\u1ec7t s\u1eed ti\u00ean \u00e1n - NXB\nThanh ni\u00ean- 2001- trang 327.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"fontSize\":\"medium\"} -->\n<p class=\"has-medium-font-size\">(4), (5): \u00d0\u1eb7ng Duy B\u00e1u, \u00d0inh Xu\u00e2n L\u00e2m, Phan\nHuy L\u00ea, H\u00e0 V\u0103n T\u1ea5n - L\u1ecbch s\u1eed H\u00e0 T\u0129nh - NXB Ch\u00ednh tr\u1ecb Qu\u1ed1c gia - 2000 - trang\n157, 165.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->","_et_gb_content_width":"","advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[14,8],"tags":[],"class_list":["post-1642","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nhan-vat-lich-su","category-van-hoa-dong-ho"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1642"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1642\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5202,"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1642\/revisions\/5202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tocdangnonnuoc.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}